गंगापूर: जामगाव गायरानात १२ ते १५ लाखांचा अवैध वाळू साठा जप्त, वाळू माफियांचे धाबे दणाणले

या लेखात काय वाचाल?

1. गुप्त माहितीच्या आधारे महसूल विभागाची धडक कारवाई
2. गायरान जमिनीचा वाळू तस्करीसाठी वापर
3. वाळू माफियांची नवी कार्यपद्धती (Modus Operandi)
4. जामगाव अवैध वाळू साठा जप्त: पुढील कारवाई काय होणार?
5. गंगापूर तालुक्यात वाढती वाळू तस्करी: प्रशासनापुढील आव्हान
6. ग्रामस्थांची कडक कारवाईची मागणी
7. निष्कर्ष आणि पुढील घडामोडी

छत्रपती संभाजीनगर जिल्ह्यातील गंगापूर तालुका गोदावरी नदीच्या खोऱ्यामुळे वाळू तस्करीसाठी नेहमीच संवेदनशील मानला जातो. याच गंगापूर तालुक्यातील जामगाव येथील गायरान जमिनीत बेकायदेशीरपणे साठवून ठेवलेला तब्बल १२ ते १५ लाख रुपये किमतीचा वाळू साठा महसूल विभागाने नुकताच जप्त केला आहे. गुप्त माहितीच्या आधारे महसूल प्रशासन आणि पोलिसांनी ही संयुक्त धाड टाकली. गोदावरी नदीपात्रातून रात्रीच्या अंधारात वाळूचे उत्खनन करून ती सरकारी जागेत लपवून ठेवण्याचा वाळू माफियांचा मोठा डाव या कारवाईमुळे उधळला गेला आहे. जामगाव अवैध वाळू साठा जप्त झाल्याच्या या घटनेमुळे संपूर्ण तालुक्यात खळबळ उडाली असून, वाळू तस्करांचे धाबे दणाणले आहेत.

गुप्त माहितीच्या आधारे महसूल विभागाची धडक कारवाई

महसूल विभागाच्या अधिकाऱ्यांना गुप्त खबऱ्यामार्फत माहिती मिळाली होती की, जामगाव शिवारातील गायरान जमिनीत मोठ्या प्रमाणावर बेकायदेशीर वाळूचा साठा करण्यात आला आहे. माहितीची खातरजमा होताच तहसीलदारांच्या मार्गदर्शनाखाली महसूल विभागाचे पथक आणि स्थानिक पोलीस तातडीने घटनास्थळी दाखल झाले.

अचानक पडलेल्या या धाडीमुळे वाळू माफियांना पळून जाण्याशिवाय दुसरा कोणताही मार्ग उरला नाही. घटनास्थळी अधिकाऱ्यांना वाळूचे मोठे ढिगारे आढळून आले. प्राथमिक अंदाजानुसार हा साठा शेकडो ब्रास असून, बाजारात त्याची किंमत सुमारे १२ ते १५ लाख रुपये इतकी असल्याचा अंदाज प्रशासनाने वर्तवला आहे.

गायरान जमिनीचा वाळू तस्करीसाठी वापर

वाळू माफिया आता अधिक शक्कल लढवत असल्याचे या घटनेवरून स्पष्ट झाले आहे. स्वतःच्या शेतात किंवा खासगी जागेत वाळू साठवल्यास थेट कारवाई होऊ शकते, हे लक्षात घेऊन तस्करांनी सरकारी मालकीच्या गायरान जमिनीचा (Gairan Land) वापर सुरू केला आहे.

यामागील मुख्य कारणे खालीलप्रमाणे आहेत:

• मालकी हक्काचा अभाव: गायरान जमीन सरकारी असल्याने, कारवाई झाल्यास थेट कोणा एका व्यक्तीवर गुन्हा दाखल करणे प्रशासनाला कठीण जाते.

• निर्मनुष्य भाग: अनेकदा गायरान जमिनी गावाच्या वेशीबाहेर आणि निर्मनुष्य ठिकाणी असतात, त्यामुळे रात्रीच्या वेळी वाळूची वाहतूक करणे सोपे जाते.

• साठवणुकीसाठी मोठी जागा: हजारो ब्रास वाळू लपवण्यासाठी गायरान जमिनीवर मुबलक जागा उपलब्ध असते.

वाळू माफियांची नवी कार्यपद्धती (Modus Operandi)

गोदावरी नदीपात्रात रात्री उशिरा यांत्रिक बोटी आणि पोकलेनच्या साहाय्याने वाळूचे अवैध उत्खनन केले जाते. पहाटेच्या सुमारास ट्रॅक्टर आणि डंपरच्या माध्यमातून ही वाळू थेट नदीकाठच्या गावांजवळील गायरान जमिनीत आणून टाकली जाते. पावसाळ्यात किंवा जेव्हा प्रशासनाची गस्त वाढते आणि नदीपात्रातून थेट वाळू काढणे अशक्य होते, तेव्हा या साठवून ठेवलेल्या वाळूची चढ्या भावाने (Black Market) विक्री केली जाते.

जामगाव अवैध वाळू साठा जप्त: पुढील कारवाई काय होणार?

सध्या महसूल विभागाने जप्त केलेला वाळूचा साठा सील केला आहे. जामगाव अवैध वाळू साठा जप्त केल्यावर आता पुढील कायदेशीर प्रक्रियेला वेग आला आहे.

1. अज्ञात व्यक्तींवर गुन्हा: हा साठा नेमका कोणी केला, याचा तपास करण्यासाठी अज्ञात वाळू तस्करांवर गुन्हा दाखल करण्याची प्रक्रिया सुरू आहे.

2. वाहन शोध मोहीम: घटनास्थळाच्या आजूबाजूला वाळू वाहतुकीसाठी वापरल्या जाणाऱ्या ट्रॅक्टर किंवा डंपरच्या चाकांचे ठसे तपासले जात आहेत. तसेच परिसरातील सीसीटीव्ही फुटेज (असल्यास) तपासले जात आहे.

3. लिलाव प्रक्रिया: जप्त केलेल्या वाळूचा पंचनामा पूर्ण झाल्यानंतर सरकारी नियमानुसार या वाळूचा सार्वजनिक लिलाव केला जाण्याची शक्यता आहे, जेणेकरून शासनाचा महसूल बुडणार नाही.

   

   🚨 ताज्या अपडेटसाठी App Install करा
   बातमी सर्वात आधी तुमच्या मोबाईलवर
   Install

गंगापूर तालुक्यात वाढती वाळू तस्करी: प्रशासनापुढील आव्हान

गंगापूर तालुक्याला गोदावरी नदीचा मोठा पट्टा लाभला आहे. कायगाव, लखमापूर, जामगाव यांसारख्या नदीकाठच्या गावांमध्ये वाळू माफियांचे मोठे जाळे सक्रिय आहे. महसूल विभागाकडून वेळोवेळी कारवाया केल्या जातात, मात्र मनुष्यबळाची कमतरता आणि माफियांकडे असलेली अत्याधुनिक यंत्रणा यामुळे प्रशासनापुढे मोठे आव्हान उभे राहिले आहे.

अनेकदा वाळू माफियांनी कारवाई करण्यासाठी गेलेल्या तलाठी, मंडळ अधिकारी आणि तहसीलदारांच्या पथकावर हल्ले केल्याच्या घटनाही यापूर्वी मराठवाड्यात घडल्या आहेत. त्यामुळे अशा कारवाया करताना पोलिसांचा मोठा फौजफाटा सोबत ठेवणे अनिवार्य झाले आहे.

ग्रामस्थांची कडक कारवाईची मागणी

अवैध वाळू उपशामुळे नदीपात्राचे मोठे नुकसान होत आहे. भूगर्भातील पाणीपातळी खालावत असून, नदीकाठच्या शेतीलाही याचा फटका बसत आहे. तसेच रात्रंदिवस जाणाऱ्या भरधाव डंपरमुळे गावातील रस्ते खराब होत असून अपघातांचे प्रमाण वाढले आहे. त्यामुळे जामगाव आणि परिसरातील ग्रामस्थांनी गंगापूर वाळू माफिया विरोधात मोक्का (MCOCA) किंवा एमपीडीए (MPDA) अंतर्गत कठोर कारवाई करण्याची मागणी केली आहे.

निष्कर्ष: गंगापूर तालुक्यातील जामगाव अवैध वाळू साठा जप्त करण्याची ही कारवाई महसूल विभागाचे मोठे यश मानले जात आहे. १२ ते १५ लाखांचा हा साठा जप्त केल्यामुळे तस्करांचे मोठे आर्थिक नुकसान झाले आहे. मात्र, ही कारवाई केवळ साठा जप्त करण्यापुरती मर्यादित न राहता, यामागील मुख्य सूत्रधारांच्या मुसक्या आवळणे गरजेचे आहे. तरच गोदावरी खोऱ्यातील पर्यावरणाचा ऱ्हास थांबेल आणि शासनाचा महसूल सुरक्षित राहील. आगामी काळात प्रशासन या वाळू माफियांवर कोणती कायदेशीर पावले उचलते, याकडे संपूर्ण जिल्ह्याचे लक्ष लागून आहे.

FAQ:

• प्रश्न १: जामगावमध्ये किती रुपयांचा अवैध वाळू साठा जप्त करण्यात आला? उत्तर: गंगापूर तालुक्यातील जामगाव येथे महसूल विभागाने कारवाई करत अंदाजे १२ ते १५ लाख रुपये किमतीचा अवैध वाळू साठा जप्त केला आहे.

• प्रश्न २: वाळू माफियांनी वाळूचा साठा कुठे लपवला होता? उत्तर: वाळू माफियांनी शासनाच्या मालकीच्या असलेल्या जामगाव येथील ‘गायरान’ (गुरांना चरण्यासाठी सोडलेली जमीन) जमिनीत हा वाळू साठा लपवून ठेवला होता.

• प्रश्न ३: ही कारवाई कोणी व कशी केली? उत्तर: गुप्त माहितीच्या आधारे महसूल विभाग आणि स्थानिक पोलीस प्रशासनाने संयुक्तपणे धाड टाकून ही धडक कारवाई केली आहे.