आसाममध्ये कोलकाता-सैरांग एक्सप्रेस अपघात; इंजिनसह ७ डबे रुळावरून घसरले, सर्व प्रवासी सुरक्षित

बुधवारी, ११ नोव्हेंबर २०२६ रोजी सकाळी आसामच्या कामरूप (महानगर) जिल्ह्यातील दिगारू रेल्वे स्थानकावर कोलकाता-सैरांग एक्सप्रेस अपघात झाल्याची धक्कादायक घटना समोर आली आहे. पश्चिम बंगालची राजधानी कोलकाता येथील चितपूर स्थानकावरून निघून मिझोरममधील सैरांग (ऐझॉल) येथे जाणारी ही लांब पल्ल्याची प्रवासी गाडी होती. सकाळी बरोबर ६ वाजून ५४ मिनिटांनी या रेल्वेचे इंजिन आणि ५ ते ७ डबे अचानक रुळावरून खाली घसरले. स्टेशनवर दुसऱ्या एका एक्सप्रेस गाडीला पुढे जाण्यासाठी मार्ग मोकळा करून देत असताना (Precedence) लोको पायलटला गाडीचा वेग नियंत्रित करता आला नाही आणि हा भीषण अपघात घडला. सुदैवाने या घटनेत कोणतीही जीवितहानी झाली नसून, सर्व प्रवासी पूर्णपणे सुरक्षित असल्याची अधिकृत माहिती प्रशासनाने दिली आहे.

कोलकाता-सैरांग एक्सप्रेस अपघात: नेमकी घटना कशी घडली?

ईशान्य भारतातील रेल्वे वाहतुकीसाठी गुवाहाटी आणि परिसरातील मार्ग अत्यंत महत्त्वाचे आणि व्यस्त मानले जातात. कोलकाता-सैरांग एक्सप्रेस ही गाडी आपल्या नियोजित वेळेनुसार मिझोरमच्या दिशेने वेगाने मार्गक्रमण करत होती.

• वेळ आणि ठिकाण: सकाळी जवळपास पावणे सातच्या सुमारास गुवाहाटी शहराच्या बाहेरील बाजूस असलेल्या दिगारू स्थानकावर ही प्रवासी गाडी पोहोचली.

• वेगावरील नियंत्रण: स्टेशनवर प्रवेश करत असताना या गाडीला एका दुसऱ्या महत्त्वाच्या रेल्वेला प्राधान्य द्यायचे होते. त्यासाठी गाडी लूप लाईनवर घेणे अपेक्षित असते, जिथे वेगावर निर्बंध असतात.

• तांत्रिक चूक: याच तांत्रिक प्रक्रियेदरम्यान लोको पायलटला गाडीचा वेग मर्यादित ठेवता आला नाही. गाडीची गती जास्त असल्याने वळणावर तोल गेला.

• डबे घसरले: वेगाच्या अनियंत्रणामुळे गाडीचे मुख्य इंजिन आणि त्यामागील काही डब्यांना जोराचा हादरा बसला आणि ते रुळावरून खाली उतरले.

प्रवाशांमध्ये उडालेली घबरात

जेव्हा डबे रुळावरून घसरले, तेव्हा मोठा आवाज झाला आणि संपूर्ण गाडीला तीव्र झटके बसले. पहाटेची वेळ असल्याने गाडीतील अनेक प्रवासी गाढ झोपेत होते. अचानक बसलेल्या या धक्क्यामुळे प्रवाशांमध्ये मोठी भीती आणि गोंधळाचे वातावरण निर्माण झाले. काही काळ गाडीत आरडाओरड सुरू होती. मात्र, गाडीचा वेग तुलनेने कमी असल्यामुळे डबे एकमेकांवर आदळले नाहीत किंवा बाजूला उलटले नाहीत, यामुळे एका मोठ्या अनर्थाची शक्यता टळली.

रेल्वे प्रशासनाची अधिकृत माहिती आणि तात्काळ बचावकार्य

अपघाताचे वृत्त वाऱ्यासारखे पसरताच सुरुवातीला काही स्थानिक नागरिक गंभीर जखमी झाल्याच्या अफवा पसरल्या होत्या. मात्र, ईशान्य सीमा रेल्वेने (NFR) तात्काळ अधिकृत निवेदन जारी करून या अफवांना पूर्णविराम दिला.

उत्तर-सीमा रेल्वेचे मुख्य जनसंपर्क अधिकारी (CPRO) कपिंजल किशोर शर्मा यांनी खालील महत्त्वाची माहिती दिली:

१. या दुर्दैवी अपघातात कोणत्याही प्रवाशाचा मृत्यू झालेला नाही किंवा कुणीही गंभीर जखमी झालेले नाही. गाडीतील सर्व प्रवासी पूर्णपणे सुरक्षित आहेत. २. घटनेची माहिती मिळताच गुवाहाटी येथून रेल्वेचे वरिष्ठ अधिकारी, आपत्कालीन आपत्ती व्यवस्थापन पथक आणि वैद्यकीय टीम तातडीने घटनास्थळी दाखल झाली. ३. रुळावरून घसरलेले डबे पुन्हा जागेवर आणण्यासाठी आणि विस्कळीत झालेला मार्ग रिकामा करण्यासाठी एक विशेष ‘रिकव्हरी ट्रेन’ (Recovery Train) घटनास्थळी पाचारण करण्यात आली. ४. रेल्वे सुरक्षा दल (RPF) आणि स्थानिक पोलिसांनी त्वरित घटनास्थळी पोहोचून प्रवाशांना धीर दिला तसेच त्यांच्या सामानाचे सुरक्षित रक्षण केले.

प्रवाशांसाठी पर्यायी व्यवस्था

अपघातग्रस्त गाडीतून सर्व प्रवाशांना अत्यंत सुरक्षितपणे बाहेर काढण्यात आले. त्यांचा पुढील प्रवास थांबू नये आणि त्यांना मनस्ताप होऊ नये यासाठी रेल्वेने एका विशेष पर्यायी गाडीची व्यवस्था केली. सर्व प्रवाशांना त्यांच्या नियोजित स्थळी (मिझोरम) पाठवण्याची सोय प्रशासनाने अवघ्या काही तासांत युद्धपातळीवर पूर्ण केली.

स्थानिक परिणाम आणि वाहतुकीतील बदल

कोणताही मोठा रेल्वे अपघात झाल्यावर त्या मार्गावरील संपूर्ण वेळापत्रक कोलमडते. दिगारू स्थानकावर झालेल्या या दुर्घटनेमुळे गुवाहाटीवरून ईशान्येकडे जाणाऱ्या आणि येणाऱ्या अनेक रेल्वे गाड्यांच्या वाहतुकीवर तात्पुरता परिणाम झाला.

• मार्गात बदल (Diversion): मुख्य मार्ग बाधित झाल्यामुळे काही महत्त्वाच्या एक्सप्रेस गाड्या पर्यायी आणि दुसऱ्या मार्गाने वळवण्यात आल्या आहेत.

• गाड्यांना विलंब: अनेक गाड्या नजीकच्या स्थानकांवर सुरक्षिततेच्या कारणास्तव थांबवून ठेवण्यात आल्यामुळे प्रवाशांना विलंबाचा सामना करावा लागला.

• ट्रॅक दुरुस्ती: घसरलेले डबे क्रेनच्या साहाय्याने बाजूला काढून रेल्वेचे रूळ आणि ओव्हरहेड वायरची दुरुस्ती करण्याचे काम वेगाने सुरू आहे.

आपत्कालीन व्यवस्थापन आणि प्रशासनाची भूमिका

कोणत्याही आपत्तीच्या वेळी बचाव यंत्रणा किती वेगाने काम करते, यावर जीवितहानी टळणे अवलंबून असते. या दुर्घटनेत रेल्वेच्या आपत्कालीन निवारण पथकाने (Disaster Management Team) दाखवलेली चपळता खरोखरच कौतुकास्पद होती. घाबरलेल्या प्रवाशांना पिण्याचे पाणी, अल्पोपहार आणि प्राथमिक वैद्यकीय मदत तात्काळ उपलब्ध करून देण्यात आली. स्थानिक नागरिक आणि कामरूप जिल्हा प्रशासनाने देखील रेल्वे अधिकाऱ्यांना मोठे सहकार्य केले.

रेल्वे अपघातांची पार्श्वभूमी आणि सुरक्षेचा प्रश्न

भारतीय रेल्वेत गेल्या काही महिन्यांत डबे घसरण्याच्या अनेक घटना देशाच्या विविध भागांतून समोर आल्या आहेत. मालगाड्यांपासून ते प्रवासी गाड्यांपर्यंत अनेक ठिकाणी अशा दुर्घटना घडल्याने रेल्वेच्या पायाभूत सुरक्षेचा मुद्दा पुन्हा एकदा ऐरणीवर आला आहे. आसाम आणि ईशान्य भारतात रेल्वेचे जाळे मोठ्या प्रमाणावर विस्तारत असताना, डोंगराळ भाग आणि वळणदार गाड्यांच्या मार्गांमुळे लोको पायलट्सना अधिक सतर्कता बाळगावी लागते.

विशेषतः सिग्नल यंत्रणा अद्ययावत करणे, रेल्वे ट्रॅकची नियमित देखभाल आणि चालकांचे तांत्रिक प्रशिक्षण यावर रेल्वे मंत्रालयाने अधिक लक्ष केंद्रित करण्याची गरज या घटनेतून पुन्हा अधोरेखित झाली आहे. या अपघाताची उच्चस्तरीय विभागीय चौकशी करण्याचे आदेश देण्यात आले असून, यात नेमकी कोणती तांत्रिक बिघाड झाली की मानवी चूक घडली, हे चौकशी समितीचा अहवाल आल्यानंतरच अधिक स्पष्ट होईल.

एकंदरीत, लोको पायलटचे नियंत्रण सुटले असले तरी योग्य वेळी मिळालेला प्रतिसाद आणि सुदैव यामुळे दिगारू स्थानकावरील एक मोठी दुर्घटना टळली. प्रशासनाने दाखवलेली तत्परता आणि नियोजित कार्यपद्धती प्रवाशांसाठी मोठा दिलासा देणारी ठरली. भविष्यात अशा घटना टाळण्यासाठी रेल्वेला ‘कवच’ (Kavach) सारख्या अत्याधुनिक आणि स्वयंचलित सुरक्षा प्रणालीचा विस्तार ईशान्य भारतात जलद गतीने करावा लागेल. प्रवाशांनी कोणत्याही समाजमाध्यमांवरील अफवांवर विश्वास न ठेवता फक्त अधिकृत माहितीसाठी रेल्वेच्या सूचनांकडे लक्ष द्यावे. या कोलकाता-सैरांग एक्सप्रेस अपघात प्रकरणाचा सविस्तर आणि अंतिम अहवाल लवकरच रेल्वे मंत्रालयाला सादर केला जाईल, ज्यातून सुरक्षेचे नवीन आणि कठोर उपाय योजले जाण्याची दाट शक्यता आहे.

FAQ

१. कोलकाता-सैरांग एक्सप्रेसचा अपघात नक्की कुठे आणि कधी झाला? हा अपघात आसाममधील कामरूप जिल्ह्यातील गुवाहाटी जवळील दिगारू रेल्वे स्थानकावर बुधवारी, ११ नोव्हेंबर २०२६ रोजी सकाळी ६:५४ वाजता घडला.

२. या रेल्वे दुर्घटनेत कुणी जखमी झाले आहे का? नाही, ईशान्य सीमा रेल्वेने दिलेल्या अधिकृत माहितीनुसार, या अपघातात कोणतीही जीवितहानी झालेली नाही आणि सर्व प्रवासी पूर्णपणे सुरक्षित आहेत.

३. अपघाताचे मुख्य कारण काय होते? दुसऱ्या एका रेल्वे गाडीला मार्ग मोकळा करून देत असताना (Precedence) लोको पायलटचे गाडीच्या वेगावर नियंत्रण राहिले नाही, त्यामुळे गाडीचे डबे रुळावरून घसरले.