इराणवर लष्करी कारवाई: इस्रायलचा अमेरिकेवर वाढता दबाव आणि मोसाद प्रमुखांचा वॉशिंग्टन दौरा

मध्यपूर्वेतील भूराजकीय तणाव आता एका अतिशय नाजूक आणि स्फोटक वळणावर येऊन ठेपला आहे. मिळालेल्या ताज्या घडामोडींनुसार, इराणवर लष्करी कारवाई करण्यासाठी इस्रायलचे पंतप्रधान बेंजामिन नेतन्याहू अमेरिकेवर सातत्याने प्रचंड दबाव आणत आहेत. याच प्रयत्नांचा एक भाग म्हणून इस्रायलच्या अत्यंत गुप्त आणि शक्तिशाली मानल्या जाणाऱ्या गुप्तचर संस्थेचे (मोसाद) प्रमुख रोमन गोफमैन यांनी वॉशिंग्टनला अचानक भेट दिली आहे. या धक्कादायक दौऱ्यामुळे आंतरराष्ट्रीय राजकारणात मोठी खळबळ उडाली आहे. अमेरिकेची राजधानी असलेल्या वॉशिंग्टनमध्ये सध्या इस्रायलला या नव्या युद्धासाठी अमेरिकेचा थेट पाठिंबा मिळवण्यासाठी पडद्यामागून जोरदार आणि वेगवान हालचाली सुरू आहेत. विशेष म्हणजे, इस्रायलमध्ये स्वतःची डळमळीत झालेली राजकीय सत्ता वाचवण्यासाठी नेतन्याहू मुद्दामून युद्धाचा मार्ग निवडत असल्याचा संशय स्थानिक विरोधकांनी उघडपणे व्यक्त केला आहे. या संपूर्ण आंतरराष्ट्रीय राजकीय आणि लष्करी घडामोडींमुळे जगाचे लक्ष अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या आगामी अधिकृत भूमिकेकडे लागले आहे.

मध्यपूर्वेत पुन्हा संघर्षाची ठिणगी

इस्रायल आणि इराण यांच्यातील अनेक दशकांपासून सुरू असलेला छुपा संघर्ष आता थेट महायुद्धाच्या उंबरठ्यावर येऊन ठेपल्याचे चित्र पाहायला मिळत आहे.

• अण्वस्त्रांची वाढती भीती: इस्रायलला इराणच्या छुप्या अणुकार्यक्रमाची आणि त्यांच्या वाढत्या अद्ययावत लष्करी ताकदीची मोठी भीती वाटत आहे. इराण अण्वस्त्रधारी देश बनल्यास इस्रायलच्या अस्तित्वालाच मोठा धोका निर्माण होईल.

• लष्करी तळांना लक्ष्य करण्याची रणनीती: इराणच्या अणुकेंद्रांवर आणि महत्त्वाच्या लष्करी तळांवर थेट हल्ला करून त्यांचे संपूर्ण जाळे उद्ध्वस्त करण्याची इस्रायलची मुख्य आक्रमक रणनीती आहे.

• आर्थिक निर्बंधांना विरोध: नेतन्याहू यांच्या मते इराणला केवळ आर्थिक निर्बंध लादून रोखता येणे अशक्य आहे. त्यांच्या मते आता केवळ कठोर पावले उचलणेच हा एकमेव मार्ग उरला आहे.

मोसाद प्रमुखांची वॉशिंग्टनमध्ये धाव

अमेरिकन प्रशासनाला एका नव्या युद्धासाठी राजी करणे इस्रायलसाठी सध्या अत्यंत जिकिरीचे आणि महत्त्वाचे बनले आहे. अमेरिकेच्या थेट मदतीशिवाय इराणवर मोठा हल्ला करणे इस्रायलसाठी सोपे नाही.

१. गुप्त बैठकांचा धडाका: मोसादचे विद्यमान प्रमुख रोमन गोफमैन सध्या वॉशिंग्टनमध्ये तळ ठोकून आहेत. त्यांनी अमेरिकन संरक्षण विभाग (पेंटागॉन) आणि व्हाईट हाऊसच्या वरिष्ठ अधिकाऱ्यांसोबत अत्यंत गोपनीय भेटीगाठी सुरू केल्या आहेत. २. एक्सियोसचा अहवाल: ‘एक्सियोस’ या आंतरराष्ट्रीय वृत्तसंस्थेने दिलेल्या माहितीनुसार, गोफमैन यांनी अमेरिकन संरक्षण यंत्रणेतील अनेक दिग्गजांसोबत सविस्तर गुप्त बैठका घेतल्या आहेत. ३. दौऱ्याचा मुख्य हेतू: या दौऱ्याचा मुख्य उद्देश अमेरिकन प्रशासनाला इराणकडून येणाऱ्या संभाव्य धोक्याची गंभीर कल्पना देणे आणि अमेरिकेला लष्करी तसेच तांत्रिक मदतीसाठी पूर्णपणे तयार करणे हा आहे.

डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनाची अधिकृत भूमिका

इस्रायलची युद्धाची जोरदार मागणी असली तरी, सध्या अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प या प्रस्तावाच्या पूर्णपणे विरोधात असल्याचे दिसत आहे. अमेरिकेला मध्यपूर्वेत आणखी एका मोठ्या आणि प्रदीर्घ युद्धाला सामोरे जायचे नाही, हे ट्रम्प प्रशासनाने स्पष्ट केले आहे.

• निर्बंधांचे हत्यार: थेट युद्धाऐवजी इराणवर अत्यंत जाचक आणि कठोर आर्थिक निर्बंध नव्याने लादण्याचे अमेरिकेचे मुख्य धोरण आहे.

• सागरी व्यापार कोंडी: इराणच्या तेल निर्यातीवर आणि आंतरराष्ट्रीय सागरी व्यापारावर पूर्णपणे बंदी घालून त्यांची अर्थव्यवस्था पार कमकुवत करण्याचा अमेरिकेचा विचार आहे.

• इस्रायलची निराशा: अमेरिकेच्या या संयमी आणि सावध भूमिकेमुळे इस्रायलच्या आक्रमक लष्करी योजनांना मोठा अडथळा निर्माण झाला असून नेतन्याहू प्रशासनाची मोठी निराशा झाली आहे.

आखाती देशांचा अमेरिकेला पाठिंबा

अमेरिकेने घेतलेल्या या लष्करी सावधगिरीच्या भूमिकेला अरब जगतातून विशेषतः आखाती देशांकडून मोठा पाठिंबा मिळत आहे. सौदी अरेबिया, संयुक्त अरब अमिराती (UAE) आणि कतार यांसारख्या प्रमुख व्यापारी आणि तेल उत्पादक देशांनी डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या शांततापूर्ण धोरणाचे स्वागत केले आहे. या सर्व देशांना आपल्या सीमेवर युद्धाची झळ पोहोचू द्यायची नाही.

इस्रायलमधील राजकीय अस्थिरतेचा परिणाम

बेंजामिन नेतन्याहू यांचा हल्ल्याचा सातत्यपूर्ण आग्रह केवळ राष्ट्रीय सुरक्षेशी जोडलेला नसून, त्याला देशांतर्गत राजकारणाचीही किनार असल्याचे राजकीय विश्लेषकांचे म्हणणे आहे.

१. बहुमताचा अभाव: इस्रायलमध्ये नुकत्याच पार पडलेल्या निवडणुकांमध्ये नेतन्याहू यांच्या नेतृत्वाखालील आघाडीला संसदेत स्पष्ट बहुमत मिळवता आलेले नाही. २. सत्तेला धोका: त्यांची सत्ता सध्या अत्यंत धोक्यात असून, देशभरातून विरोधकांनी त्यांच्या राजीनाम्याची जोरदार मागणी लावून धरली आहे. ३. नवे सरकार स्थापनेचे आव्हान: इस्रायलचे प्रमुख राजकीय विरोधक गादी आइजेनकोट यांच्याकडे आता नवीन सरकार स्थापन करण्यासाठी अधिकृत जबाबदारी सोपवण्यात आली आहे. ४. विरोधकांचा आरोप: अशा कठीण परिस्थितीत जर युद्ध सुरू झाले, तर देशात आणीबाणी लागू होईल. परिणामी नवीन सरकार स्थापनेची लोकशाही प्रक्रिया अनिश्चित काळासाठी लांबणीवर पडेल आणि नेतन्याहू आपली खुर्ची अत्यंत सहजपणे वाचवू शकतील, असा इस्रायली विरोधकांचा स्पष्ट आरोप आहे.

इराणवर लष्करी कारवाई आणि पुढील घडामोडी

भविष्यातील भूराजकीय परिस्थिती अत्यंत गुंतागुंतीची आणि धोकादायक असणार आहे. इस्रायल आणि अमेरिका यांच्यातील वरिष्ठ पातळीवर सुरू असलेल्या चर्चेवरच पुढील दिशा ठरणार आहे. अमेरिकेने इस्रायलला अधिकृत लष्करी मदत नाकारल्यास इस्रायल स्वतःच्या बळावर एकतर्फी कारवाई करण्याची शक्यता अजिबात नाकारता येत नाही. दुसरीकडे इराणनेही आपल्या लष्कराला सज्ज ठेवले असून, कोणत्याही हल्ल्याला अत्यंत वेगाने आणि विनाशकारी प्रत्युत्तर देण्याचा इशारा यापूर्वीच दिलेला आहे.

युद्धाचे सावट आणि जागतिक चिंता

सध्या इराणवर लष्करी कारवाई करण्यावरून मध्यपूर्वेतील स्थिती अत्यंत स्फोटक बनली आहे. इस्रायलला आपल्या देशांतर्गत राजकीय समस्या आणि बाह्य राष्ट्रीय सुरक्षेची चिंता सतावत आहे. दुसरीकडे अमेरिकेला युद्धाच्या थेट सहभागामुळे जागतिक अर्थव्यवस्थेवर पडणाऱ्या भयंकर परिणामांची मोठी धास्ती वाटत आहे. जर खरोखरच युद्ध भडकले, तर जागतिक तेल बाजारात मोठी उलथापालथ होऊ शकते, ज्याचा थेट फटका भारतासह संपूर्ण जगाच्या अर्थव्यवस्थेला बसेल. त्यामुळे मोसाद प्रमुखांच्या या महत्त्वपूर्ण वॉशिंग्टन दौऱ्यातून नेमके काय निष्पन्न होते, यावरच जागतिक राजकारणाची पुढील दिशा अवलंबून असेल.

FAQ

प्रश्न १: इस्रायल इराणवर लष्करी कारवाई का करू इच्छितो? उत्तर: इराणची वाढती लष्करी ताकद आणि छुप्या अणुकार्यक्रमामुळे इस्रायलला स्वतःच्या राष्ट्रीय सुरक्षेचा मोठा धोका वाटत आहे. त्यामुळे इस्रायल इराणच्या लष्करी तळांवर कायमस्वरूपी कारवाई करू इच्छितो.

प्रश्न २: इस्रायलचे मोसाद प्रमुख वॉशिंग्टनला का गेले आहेत? उत्तर: इराणवरील संभाव्य युद्धासाठी अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या प्रशासनाचा पाठिंबा मिळवण्यासाठी आणि लष्करी तयारीला गती देण्यासाठी मोसाद प्रमुख रोमन गोफमैन वॉशिंग्टनच्या गुप्त दौऱ्यावर आहेत.

प्रश्न ३: इराणबाबत अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांची भूमिका काय आहे? उत्तर: डोनाल्ड ट्रम्प सध्या मध्यपूर्वेत थेट युद्धाच्या विरोधात असून, लष्करी हल्ल्याऐवजी इराणवर कडक आर्थिक निर्बंध आणि सागरी व्यापार बंदी लादून त्यांची अर्थव्यवस्था कमकुवत करण्याच्या बाजूने आहेत.