नवी दिल्ली: पाकिस्तानमध्ये (Pakistan) नुकत्याच झालेल्या २७ व्या घटनादुरुस्तीने तेथील लष्कराच्या हाती देशाची सर्व सूत्रे अधिकृतपणे सोपवण्यात आली आहेत. लष्करप्रमुख जनरल असीम मुनीर (Asim Munir) हे आता पाकिस्तानचे सर्वेसर्वा बनले असून, देशाच्या अण्वस्त्रांची सूत्रेही त्यांच्याच नियंत्रणाखाली आली आहेत. भारतद्वेषासाठी ओळखल्या जाणाऱ्या मुनीर यांच्या हाती ही अमर्याद सत्ता एकवटल्यामुळे, पाकिस्तानची अणु धमकी ही आता पूर्वीपेक्षा कितीतरी अधिक गंभीर आणि वास्तविक बनल्याची भीती तज्ञांकडून व्यक्त होत आहे.

कोण आहेत ‘फील्ड मार्शल’ असीम मुनीर?

‘ऑपरेशन सिंदूर’नंतर पाकिस्तानच्या लष्करात मोठे बदल झाले आहेत. जनरल असीम मुनीर यांना ‘फील्ड मार्शल’ हे पंचतारांकित (five-star) पद बहाल करण्यात आले आहे. हे पद तहहयात असून, त्यांना कोणत्याही फौजदारी किंवा इतर कायदेशीर कारवाईपासून आयुष्यभरासाठी संरक्षण मिळाले आहे.

या घटनादुरुस्तीमुळे मुनीर यांच्याकडे सत्तेचे अभूतपूर्व केंद्रीकरण झाले आहे. त्यांच्या हाती केवळ लष्करच नव्हे, तर नौदल आणि हवाई दल यांचेही नियंत्रण ‘चीफ ऑफ डिफेन्स फोर्सेस’ (CDF) या नव्या पदाद्वारे आले आहे. हे पद भारताच्या CDS पदापेक्षा कैकपटीने अधिक शक्तिशाली आहे. थोडक्यात, पाकिस्तानची न्यायव्यवस्था, प्रशासन आणि संरक्षण दले, सर्व काही आता मुनीर यांच्या थेट नियंत्रणाखाली आले आहे.

अणुबॉम्बची सूत्रे मुनीर यांच्या हाती

सर्वात चिंतेची बाब म्हणजे पाकिस्तानच्या अण्वस्त्रांवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी ‘नॅशनल स्ट्रॅटेजिक कमांड’ (National Strategic Command) तयार करण्यात आली आहे. या कमांडच्या प्रमुखाची नियुक्ती मुनीर यांच्या सल्ल्यानेच होणार आहे. याचा स्पष्ट अर्थ असा की, पाकिस्तानच्या अणुबॉम्बचे बटण आता पूर्णपणे असीम मुनीर यांच्या हातात आले आहे.

• भारतविरोधी प्रक्षोभक विधाने: मुनीर यांनी यापूर्वीच अमेरिकेच्या भूमीवरून “आमच्याबरोबर अर्धे जग नष्ट करू,” अशी बेजबाबदार आणि प्रक्षोभक विधाने केली आहेत.

• अमर्याद अधिकार: अशा व्यक्तीच्या हाती, ज्याला कोणतेही कायदेशीर आव्हान दिले जाऊ शकत नाही, अणुबॉम्बसारखे विनाशकारी शस्त्र येणे, हा केवळ भारतासाठीच नव्हे तर संपूर्ण जगासाठी धोक्याचा इशारा आहे.

भारतावर काय परिणाम? पाकिस्तानची अणु धमकी किती गंभीर?

पाकिस्तानचा इतिहास पाहता, ते कायमच एक बेभरवशाचा देश राहिला आहे. आता तर सत्ता एका भारतद्वेषी लष्करशहाच्या हाती एकवटली आहे.

1. वाढलेला धोका: तज्ञांच्या मते, यामुळे पाकिस्तानची अणु धमकी आता केवळ पोकळ धमकी राहिलेली नाही. मुनीर यांच्यासारख्या व्यक्तीकडून या अधिकाराचा गैरवापर होण्याची शक्यता कैकपटींनी वाढली आहे.

2. जागतिक पाठिंबा: पाकिस्तानला त्याच्या भूराजकीय स्थानाचा नेहमीच फायदा झाला आहे. दहशतवाद्यांना पोसूनही चीन आणि अमेरिका (जसे ट्रम्प यांनी मुनीर यांची केलेली स्तुती) पाकिस्तानच्या बाजूने उभे राहतात.

3. भारताची भूमिका: या बदललेल्या परिस्थितीमुळे भारताला अधिक सावध राहावे लागणार आहे. पाकिस्तानची अणु धमकी आणि वाढती आक्रमकता लक्षात घेता, भारताला आपली संरक्षण सज्जता बहुस्तरांवर अधिक मजबूत करावी लागेल.

भारताने काय करायला हवे?

सद्यस्थिती पाहता, भारताला आपल्या संरक्षण धोरणात आणि निर्णय प्रक्रियेत अधिक वेगाने बदल करणे क्रमप्राप्त आहे. पाकिस्तानच्या या नवीन लष्करी रचनेमुळे निर्माण झालेला धोका लक्षात घेऊन, भारताला आपल्या आण्विक धोरणाचा (Nuclear Policy) देखील पुनर्विचार करण्याची गरज पडू शकते, असे मत विश्लेषकांनी व्यक्त केले आहे. संरक्षणातील विलंब टाळून, अत्याधुनिक सज्जतेच्या दिशेने वेगाने पावले उचलणे, हाच यावरील मुख्य उपाय आहे.