MPSC ऑनलाईन परीक्षा: विद्यार्थ्यांचा विरोध आणि आयोगाचे मोठे स्पष्टीकरण

महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाने (MPSC) नुकतेच MPSC ऑनलाईन परीक्षा (CBT) पद्धती आणि नॉर्मलायझेशन प्रक्रियेबाबत राज्यातील विद्यार्थ्यांच्या मनात असलेल्या शंका दूर करण्यासाठी महत्त्वपूर्ण स्पष्टीकरण दिले आहे. संपूर्ण महाराष्ट्रात होत असलेल्या विद्यार्थ्यांच्या विरोधाच्या पार्श्वभूमीवर, आयोगाने पारदर्शकता आणि सुरक्षेचे कारण देत शासकीय व खासगी अभियांत्रिकी महाविद्यालयांमध्ये ही परीक्षा राबवण्याचा निर्णय घेतला आहे. यामुळे परीक्षा प्रक्रियेत नेमके काय बदल होणार, हे आता समोर आले आहे.

विद्यार्थ्यांचा विरोध आणि नवीन परीक्षा केंद्रे

गेल्या काही काळापासून ऑनलाईन परीक्षांमध्ये होणाऱ्या कथित गैरप्रकारांच्या शक्यतेमुळे विद्यार्थ्यांकडून MPSC ऑनलाईन परीक्षा पद्धतीला कडाडून विरोध होत होता. मात्र, ओएमआर (OMR) पद्धतीच्या वाढत्या मर्यादा, विद्यार्थ्यांची मोठी संख्या आणि प्रशासकीय अडचणी लक्षात घेता आयोगाने आधुनिक संगणकाधारित परीक्षा (CBT) प्रणाली लागू करण्यावर ठाम राहण्याचा निर्णय घेतला आहे.

अभियांत्रिकी महाविद्यालयांची निवड का?

आयोगाने दिलेल्या माहितीनुसार, MPSC ऑनलाईन परीक्षा यशस्वीरीत्या पार पाडण्यासाठी आवश्यक तांत्रिक पायाभूत सुविधा, अखंडित इंटरनेट कनेक्टिव्हिटी आणि तज्ज्ञ मनुष्यबळाची गरज असते. या सर्व सुविधा शासकीय आणि खासगी अभियांत्रिकी महाविद्यालये तसेच तंत्रनिकेतन (Polytechnic) संस्थांमध्ये सहज उपलब्ध असतात. त्यामुळेच या संस्थांचा मुख्यत्वे परीक्षा केंद्रे म्हणून वापर केला जाणार आहे.

काय आहे ‘नॉर्मलायझेशन’ (Normalization) प्रक्रिया?

गट-अ ते गट-क संवर्गातील सर्व भरती प्रक्रिया आता आयोगाच्या कक्षेत आल्याने परीक्षांची आणि उमेदवारांची संख्या लक्षणीय वाढली आहे. परिणामी, परीक्षा एकापेक्षा जास्त सत्रांमध्ये (Sessions) घ्याव्या लागतील.

• काठिण्य पातळीतील समतोल: जेव्हा परीक्षा अनेक सत्रांमध्ये होते, तेव्हा प्रत्येक सत्राची प्रश्नपत्रिका वेगळी असते. साहजिकच त्यांच्या काठिण्य पातळीत फरक असू शकतो.

• वैज्ञानिक पद्धतीचा वापर: उमेदवारांवर अन्याय होऊ नये म्हणून सांख्यिकीय आणि वैज्ञानिक सूत्रांवर आधारित ‘नॉर्मलायझेशन’ प्रक्रिया राबविली जाईल. त्यानंतरच अंतिम गुणवत्ता यादी जाहीर होईल. मात्र, जर परीक्षा एकाच सत्रात पार पडली, तर या नॉर्मलायझेशनची कोणतीही आवश्यकता भासणार नाही, असे आयोगाने स्पष्ट केले आहे.

परीक्षा प्रणालीची सुरक्षा आणि हॅकिंगची शक्यता

MPSC ऑनलाईन परीक्षा देताना कोणत्याही प्रकारचा तांत्रिक गैरप्रकार होऊ नये यासाठी आयोगाने सुरक्षेची कडक पावले उचलली आहेत. प्रत्यक्ष परीक्षेत वापरले जाणारे संगणक हे सार्वजनिक (Public) इंटरनेटशी जोडलेले नसतील. तसेच, पेन ड्राईव्ह किंवा इतर कोणतेही बाह्य उपकरण (External Devices) वापरण्यास संगणकात सक्त मनाई (Block) असेल. केवळ एका सुरक्षित आणि बंदिस्त प्रणालीमध्येच हे संगणक चालतील. त्यामुळे ही प्रणाली हॅक होणे शक्य नसून ती पूर्णपणे सुरक्षित असल्याचा दावा आयोगाने केला आहे.

थोडक्यात सांगायचे तर, MPSC ऑनलाईन परीक्षा पद्धत अधिक पारदर्शक, सुरक्षित आणि जलद करण्यासाठी आयोगाने कंबर कसली आहे. नॉर्मलायझेशन पद्धतीमुळे कोणत्याही विद्यार्थ्याचे नुकसान होणार नाही, असा आयोगाचा विश्वास आहे. आता आयोगाच्या या सविस्तर खुलाशानंतर विद्यार्थी संघटनांचा विरोध मावळतो का आणि प्रत्यक्षात ही नवीन प्रणाली किती यशस्वी ठरते, हे पाहणे आगामी काळात अत्यंत महत्त्वाचे ठरणार आहे.